WTO-hervorming op een kantelpunt: bedrijfsleven, beleidsmakers en instellingen in gesprek

Het mondiale handelssysteem staat onder ongekende druk. Oplopende geopolitieke spanningen, meer unilaterale handelsmaatregelen en toenemende fragmentatie tasten de fundamenten van het multilaterale systeem aan. Zoals echter bleek tijdens een rondetafelgesprek op29 januari, zou het loslaten van het systeem veel meer kosten dan het in stand houden en hervormen ervan.

Lees: De gevolgen van een opheffing van de WTO voor ontwikkelingslanden

Met het oog op de aanstaande14e WTO-ministersconferentie (MC14)in maart hebben ICC Netherlands en VNO-NCW een besloten dialoog georganiseerd met Nederlandse bedrijven, beleidsmakers en internationale instellingen. Het gesprek maakte deel uit van ICC’s wereldwijde initiatief om het multilaterale handelssysteem nieuw leven in te blazen in aanloop naar MC14.

Een tijdige gedachtewisseling in aanloop naar MC14

Aan de rondetafel namen vertegenwoordigers deel van Nederlandse bedrijven uit de technologie, de maritieme sector, agrifood, de juridische dienstverlening, de zorg en het bankwezen, samen met vooraanstaande institutionele sprekers:

• Andrew Wilson, Deputy Secretary General (Policy), ICC Global, over ICC’s wereldwijde initiatief om het handelssysteem nieuw leven in te blazen

• Mark Jacobs, Director International Trade Policy & Market Regulation, Ministry of Foreign Affairs of the Netherlands, over nationale beleidsprioriteiten en het MC14-kader

• Audrey Goosen, Ambassador of the Kingdom of the Netherlands to the WTO, over de inzichten van de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging in Genève

• Bernard Kuiten, Head of External Relations, World Trade Organization, over de laatste ontwikkelingen binnen de WTO

De gedachtewisseling werd gemodereerd doorJasper van Schaik, bestuurslid van ICC Netherlands.

Opvallend detail: deMC14 Kaderinstructies van de Nederlandse regeringwerden gepubliceerdminder dan 30 minuten voor aanvang van de rondetafel, wat de discussie extra actualiteit gaf. Deelnemers konden zo direct reflecteren op de officiële Nederlandse positiebepaling in aanloop naar de ministersconferentie en van gedachten wisselen over wat deze prioriteiten in de praktijk betekenen voor bedrijven die actief zijn in mondiale waardeketens.(Link naar de MC14 Kaderinstructies)

Het systeem staat onder druk – maar is onmisbaar

Uit het gesprek kwam één boodschap duidelijk naar voren: het multilaterale handelssysteem staat onder druk, maar blijft onmisbaar. Voor Nederland – een van de meest handelsafhankelijke economieën ter wereld – is een open, voorspelbaar en op regels gebaseerd systeem geen vrije keuze. Een verzwakte WTO raakt direct de Nederlandse concurrentiekracht, de supply chains en de groei op lange termijn.

Deelnemers benadrukten dat hervorming niet betekent dat het multilateralisme wordt losgelaten. Het gaat erom het systeem aan te passen aan de economische en geopolitieke realiteit van vandaag, met behoud van de kernprincipes. In de huidige context is het al een succes als het systeem blijft werken.

Handel, geopolitiek en fragmentatie

Uit de discussie bleek hoezeer handelsbeleid verweven is geraakt met geopolitiek, veiligheidsoverwegingen en industriebeleid. Exportcontroles, subsidies en strategische afhankelijkheden bepalen handelsbeslissingen nu op een manier die veel verder gaat dan economie alleen.

Bilaterale en plurilaterale akkoorden lijken sneller en eenvoudiger te sluiten. Toch waarschuwden deelnemers voor de risico’s van fragmentatie. Wie gemeenschappelijke regels loslaat, riskeert parallelle handelsregimes, waarbij kleinere landen en ontwikkelingslanden achterblijven en de voorspelbaarheid voor het bedrijfsleven afneemt. Een multilateraal kader op basis van regels blijft essentieel voor economische veiligheid.

Hervormingsuitdagingen en open vragen

Deelnemers erkenden dat hervorming van de WTO nodig is, maar politiek lastig. De besluitvorming verloopt immers via consensus tussen 164 leden. Er kwamen mogelijke routes ter sprake: coalities van gelijkgestemden, plurilaterale initiatieven en standstill-afspraken tijdens hervormingsfasen.

Belangrijke vragen blijven open: hoe ziet succes eruit? Hoe ver kan hervorming gaan zonder legitimiteit te verliezen? En kan de WTO zich snel genoeg aanpassen aan de geopolitieke realiteit?

De rol van het bedrijfsleven

Een terugkerend thema was de cruciale rol van het bedrijfsleven. Zonder betrokkenheid van de private sector brokkelt de politieke steun voor hervorming af. Het bedrijfsleven heeft de verantwoordelijkheid om feiten, realisme en praktijkervaring in te brengen in het beleidsdebat. Ook moet het hervormingen steunen die openheid behouden en tegelijk legitieme zorgen adresseren. Nederlandse bedrijven lieten duidelijk zien dat zij betrokken zijn en het belang onderschrijven van behoud van het multilaterale handelssysteem.

Een duidelijke conclusie

De conclusie van de rondetafel was duidelijk:het multilaterale handelssysteem in leven houden is van belang, en het samen hervormen is de enige begaanbare weg vooruit. Niets doen leidt tot sluipende erosie – een scenario dat vooral schadelijk is voor open economieën en internationaal opererende bedrijven.

Lees de ICC-oproep tot actie:

Het multilaterale handelssysteem nieuw leven inblazen: oproep tot actie | ICC WBO Netherlands