Klappen uitdelen of bruggen bouwen?
Navigeren door de wereldhandel in een multipolaire wereld

Op 20 mei bracht ICC Netherlands leden, partners en experts samen voor de algemene ledenvergadering van 2025 en een discussie op hoog niveau over de toekomst van handel in een steeds verder versplinterde wereld. Rabobank was gastheer in Utrecht. De bijeenkomst bundelde de inzichten van toonaangevende stemmen uit het bedrijfsleven, de overheid, de financiële sector en internationale instellingen. Daaruit sprak de urgentie, de complexiteit en de strategische kansen waar de wereldhandel vandaag voor staat.

Het toneel gezet: van strategische prioriteiten naar strategisch handelen

De middag begon met de algemene ledenvergadering van ICC Netherlands. Directeur Laure Jacquier presenteerde daar de resultaten van de organisatie over 2024 en schetste de strategische prioriteiten voor de komende jaren. Belangrijke thema’s waren digitalisering, duurzaamheid, geschillenbeslechting en integriteit in het bedrijfsleven. De vergadering verwelkomde ook formeel drie nieuwe bestuursleden: Shashank Jhawar (ING), Marhijn Visser (VNO-NCW) en Rogier Schellaars (Van Doorne). Hun komst onderstreept ICC’s inzet voor brede expertise en een gevarieerde vertegenwoordiging van sectoren.

Na het formele deel verschoof de aandacht naar het bredere speelveld van de internationale handel. Twee paneldiscussies met experts werden geleid door Jasper van Schaik, bestuurslid van ICC en Agricultural Program Expert bij Rabobank Partnerships. De kernvraag van de bijeenkomst: delen we klappen uit in een verdeelde wereld – of willen we nog steeds bruggen bouwen?

Panel 1: wereldhandel in transitie

Het eerste panel, ‘Wereldhandel in transitie’, gaf een macro-economisch beeld van de verschuivingen die de handel opnieuw vormgeven. Otto Raspe, hoofdeconoom bij Rabobank, opende de sessie met een kritische vraag: ‘Zijn we weerbaar genoeg?’ Aan de hand van acht handelsoorlogscenario’s wees Raspe op een fundamentele verschuiving: van groei als prioriteit naar weerbaarheid tegen risico’s. Dat geldt zeker nu protectionisme en geopolitieke spanningen toenemen.

Daan Vriens, CEO van Cefetra Group, liet zien hoe deze dynamiek de agrarische handel nu al raakt. Aan de hand van soja als casus toonde hij hoe geopolitiek de inkoopkeuzes verandert. ‘Elke handelsstroom heeft zijn eigen dynamiek – zeker in de landbouw’, merkte hij op. Hij riep bedrijven op hun supply chain proactief tegen het licht te houden, en het mkb in het bijzonder.

Andrew Wilson, Deputy Secretary General for Policy bij ICC Global, herinnerde het publiek eraan dat het huidige wereldhandelsstelsel nog grotendeels berust op regels uit het midden van de twintigste eeuw. ‘De meeste regels waarop we nog steeds bouwen, zijn in de jaren vijftig geschreven’, zei hij. Hij doelde daarmee op de verouderde WTO-regels en op de groeiende kloof tussen markten en de reële economie. Wilson waarschuwde voor systeemrisico’s en benadrukte dat hervorming van multilaterale kaders dringend nodig is. Dat is een centraal agendapunt van ICC.

De energiemarkten voegden een extra laag toe aan het gesprek. Coby van der Linde, Senior Fellow bij CIEP, plaatste vraagtekens bij het heersende optimisme over de energietransitie. ‘Europa denkt dat het al 2050 is’, merkte zij op. Zij waarschuwde voor een te grote afhankelijkheid van LNG en wees op het belang van concurrerende kosten bij alternatieve energiebronnen. Dirk Klaassen van het ministerie van Buitenlandse Zaken voegde daar een pragmatische beleidsblik aan toe: de Nederlandse en Europese aanpak blijft gestoeld op dialoog en onderhandelde oplossingen. ‘Laten we blijven praten – dat is nog altijd onze kracht’, besloot hij.

Panel 2: omgaan met complexiteit – de blik van het bedrijfsleven

Waar het eerste panel zich richtte op systeemverschuivingen, zoomde het tweede panel – ‘Omgaan met complexiteit’ – in op de dagelijkse praktijk van bedrijven in dit onzekere landschap.

Rico Luman, senior econoom bij ING, noemde 2024 ‘het jaar van onzekerheid voor supply chains’. Hij verwees naar geopolitieke brandhaarden en een waarschijnlijke stijging van de invoertarieven. Hij riep bedrijven op zich voor te bereiden op een langere periode van verstoring en te investeren in weerbaarheid.

Esther Berkelaar, Head of Trade & Commodity Finance bij Rabobank, deelde die zorg en omschreef het huidige moment als ‘enigszins verlamd’. Er worden minder transacties geboekt en de marktdynamiek verschuift. Zij benadrukte daarom het belang van scenarioplanning en juridische duidelijkheid bij grensoverschrijdende transacties.

Rogier Schellaars, partner bij Van Doorne, belichtte de bestuurlijke uitdagingen vanuit juridisch perspectief. Hij waarschuwde dat veel bestuurskamers nog geen realistisch beeld hebben van de huidige handelsrisico’s: ‘Realisme is niet wat ik altijd zie in de Nederlandse bestuurskamer.’ Hij benadrukte dat contracten moeten aansluiten op de nieuwe werkelijkheid.

Marhijn Visser van VNO-NCW sloot de sessie af met een strategische beleidsblik. VNO-NCW vertegenwoordigt ruim 90 procent van het Nederlandse bedrijfsleven. Hij pleitte voor een betere interne afstemming tussen public affairs en de directie. Zijn kernboodschap: ‘Elk bedrijf zou zich moeten afvragen: hoe raakt geopolitiek onze onderneming?’ Geopolitiek meewegen in uw strategie is goed ondernemerschap, terwijl veel bedrijven het vooral als kostenpost zien. Hij opperde zelfs om een ‘Chief Geopolitical Officer’ aan te stellen, zodat die vraag niet langer over het hoofd wordt gezien.

Een gedeeld gevoel van urgentie

In beide panels klonk één thema duidelijk door: we gaan een nieuw handelstijdperk in. Een tijdperk waarin aanpassingsvermogen, geopolitiek bewustzijn en samenwerking geen keuze meer zijn, maar noodzaak. Of het nu gaat om verouderde regelgeving of om verstoringen in de supply chain: bedrijven en instellingen moeten vooruitdenken, samen optrekken en over grenzen heen communiceren.

De bijeenkomst eindigde met informeel netwerken, maar het gesprek gaat door – in de komende werkgroepen van ICC Netherlands, op internationale fora en tijdens volgende evenementen die inzichten willen omzetten in impact.

Zoals een van de deelnemers het treffend samenvatte: ‘Het systeem staat onder druk, maar het is niet kapot. Er is nog tijd om de bruggen te bouwen die we nodig hebben.’

ICC Netherlands bedanktRabobankvoor het gastheerschap enalle sprekers, deelnemers en partnersvoor hun bijdrage aan een leerzame middag vol dialoog en actie.