Naar een humaan gebruik van AI

DSI brengt in hetCTRL SHFTdialoogpaper in kaart hoe kunstmatige intelligentie de beleggingssector fundamenteel verandert[2]. Volgens cijfers van het CBS uit 2024 gebruikte toen al 37,4% van de bedrijven in de financiële dienstverlening AI-technologie, een sterke stijging ten opzichte van het jaar daarvoor[3]. Inmiddels ligt dit percentage waarschijnlijk aanzienlijk hoger.

Deze ontwikkeling stelt professionals voor een lastig dilemma. Wie is verantwoordelijk als een algoritme mede het beleggingsadvies bepaalt? En hoe blijft iemand vakbekwaam wanneer traditionele kennis niet meer volstaat?

De verantwoordelijkheid blijft bij de professional, ook met AI

Het beginsel van persoonlijke verantwoordelijkheid vereist dat professionals altijd achter de kwaliteit van hun advies staan. HetCTRL SHFTdocument benadrukt echter dat AI vaak functioneert als een zogenoemde black box: de output is beschikbaar, maar de onderliggende logica blijft ondoorzichtig.

In de praktijk betekent dit dat beleggingsprofessionals niet blind mogen varen op de uitkomsten van een algoritme. Zij moeten actief de regie nemen, kritische vragen stellen en uitkomsten toetsen aan het belang van de klant. Stel dat een AI-tool een bepaalde portefeuilleverdeling aanbeveelt. De professional gaat dan na of die keuze past bij de risicobereidheid en de doelen van de individuele klant, in plaats van de aanbeveling klakkeloos over te nemen.

Vakbekwaamheid betekent nu ook AI kunnen bevragen

Vakbekwaamheid krijgt een nieuwe betekenis. Waar professionals vroeger vooral inhoudelijke kennis nodig hadden, moeten zij nu ook begrijpen hoe AI-modellen werken en waar risico’s of vertekeningen kunnen ontstaan. De adviseur wordt ook regisseur.

Uit de analyse in het document blijkt dat dit geen optionele vaardigheid is, maar een kerncompetentie. Professionals die deze omslag niet maken, lopen het risico achterop te raken. In de praktijk betekent dit:

- Inzicht ontwikkelen in de werking van de gebruikte algoritmen;

- Leren herkennen wanneer datavertekening de uitkomsten kan verstoren;

- Technologische ontwikkelingen bijhouden via permanente educatie.

Het belang van de klant staat voorop, ook wanneer technologie de efficiëntie vergroot. AI kan processen versnellen, maar mag niet leiden tot advies dat de menselijke maat verliest of voor de klant ondoorzichtig wordt. Transparantie vraagt van professionals dat zij uitleggen waar en waarom AI in het adviesproces is gebruikt.

Tijd voor reflectie en actie

HetCTRL SHFTdocument is geen eindpunt, maar een startpunt voor het gesprek. Het helpt organisaties en professionals om samen na te denken over de gevolgen van AI voor integriteit en vakbekwaamheid. Die reflectie is urgent: de technologie ontwikkelt zich snel, maar oordelen blijft mensenwerk.

Professionals vragen zich af in hoeverre zij nu al vertrouwen op geautomatiseerde systemen zonder de onderliggende logica te controleren. En of zij bereid zijn een stap terug te doen wanneer AI sneller gaat dan hun eigen oordeel.

Organisaties die deze vragen serieus nemen, kunnen het document downloaden via de website van DSI of contact opnemen met DSI voor meer informatie. Wie nu investeert in kennis en dialoog, is beter voorbereid op de veranderingen die AI met zich meebrengt.

DSI en AI

Bij DSI zijn wij actief met dit thema bezig. Het dialoogpaper dient als input voor gesprekken met de sector, maar de vraag hoe de adviseur van de toekomst eruitziet, raakt ook onze eigen organisatie direct. Certificeren wij straks nog adviseurs? Of algoritmen? Of is onze organisatie binnenkort overbodig? Wij investeren niet alleen in het faciliteren van de dialoog, maar zijn ook zelf AI gaan toepassen.

Wij hebben een AI-gedreven contentplatform ontwikkeld op basis van een agent-architectuur die een centrale kennisbank, configureerbare AI-agents en gestructureerde workflows combineert om op grote schaal content van hoge kwaliteit te maken[4]. Het systeem helpt ons artikelen te schrijven op basis van onze eigen tuchtrechtspraak en ontsluit zo ons interne archief. Daarnaast kunnen we met ons systeem online nieuwsartikelen lezen en die gebruiken als basis voor nieuwe content waarvan onze gecertificeerde professionals kunnen leren.

Een nieuwsbericht over beleggingsfraude kan zo worden omgezet in een artikel waarvan professionals in de sector kunnen leren. Uiteraard gebeurt dit met respect voor het auteursrecht; een van onze agents is geprogrammeerd als ‘guard agent’ en juridisch adviseur.

Ook dit artikel is deels door AI gegenereerd.

Bij wijze van oefening heb ik onze bot gevraagd een stuk te schrijven met content van onze website, met het dialoogpaper over AI als basis. Vanaf de tussenkop ‘DSI en AI’ heb ik de tekst zelf geschreven, nadat ik het eerste deel had gecontroleerd op inhoud en consistentie en er een paar zinnen aan had toegevoegd. Daarmee kom ik bij mijn belangrijkste punt: we gaan naar een wereld waarin AI ons leven op veel terreinen makkelijker maakt.

Het onderscheid tussen mens en machine wordt minder duidelijk. De rol van de mens niet. Transparantie over waar een algoritme wordt of is gebruikt, is cruciaal, zoals het eerste deel van dit artikel laat zien. Integriteit is uiteraard ook een centraal thema.

Als mens moeten we alert blijven op de output van AI. In mijn gesprekken met professionals in de beleggingssector krijg ik dat signaal steeds opnieuw. Waar met AI wordt geëxperimenteerd, gaan minder ervaren of minder goed opgeleide professionals er soms van uit dat er een deugdelijke aanbeveling is gegenereerd. Ervaren adviseurs halen er echter nog regelmatig fouten uit. Tegelijk staat vast dat AI veel taken zal overnemen. Iedereen moet zich daarop voorbereiden en nadenken over hoe de organisatie, de professional en de klantrelatie er in de toekomst uitzien.

Menselijke kennis blijft voorlopig belangrijk. Daarnaast moeten professionals zich bewuster worden van hun soft skills. Tools helpen bij berekeningen, maar het beoordelen van de persoonlijke situatie van een klant en bijvoorbeeld de familieverhoudingen bij langlopend belegd vermogen blijft bij uitstek mensenwerk. Misschien is dat maar goed ook.

Ik heb dit stuk in het Nederlands geschreven en AI heeft het naar het Engels vertaald.

Floris Mreijenis directeur van DSI Foundation, een organisatie die zich inzet voor integriteit en professionaliteit in de Nederlandse financiële sector. DSI Foundation certificeert professionals in de beleggingssector. Sinds 2022 geeft Mreijen leiding aan de inspanningen van DSI om het vertrouwen te versterken en verantwoord gedrag onder financiële professionals te bevorderen. Daarvoor was Floris Mreijen adjunct-directeur bij de Nederlandse Vereniging van Banken.

[1] https://cfasociety.nl/en/publications/the-current-state-of-ai-for-investment-management/2c52d6aa-ba06-11ee-9d27-005056b303d3

[2] https://www.dsi.nl/en/news/ctrl-shft-before-you-know-it-ai-will-change-the-investment-industry/

[3] https://www.cbs.nl/en-gb/news/2025/09/increasing-use-of-ai-by-business

[4] DSI schaalt contentcreatie en kennismanagement op met een AI-gedreven platform en beheerde workflows