Nederland zet stap in eBL-wetgeving – maar er is meer nodig voor echte digitalisering van de handel

De Nederlandse regering heeft een belangrijke eerste stap gezet in de digitalisering van de handel met de indiening van het wetsvoorstelInvoering van het elektronisch cognossementbij het parlement. Als het voorstel wordt aangenomen, sluit Nederland aan bij koplopers alsFrankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, die op dit punt al ver gevorderd zijn met wetgeving. Het voorstel is geïnspireerd op de UNCITRAL Model Law on Electronic Transferable Records (MLETR), maar gaat niet zo ver als volledige implementatie.

📄 Lees hier het wetsvoorstel 

Het voorstel, ingediend op 14 mei 2025, wijzigt Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek. Daarmee krijgen eBL’s in de zeevaart dezelfde rechtskracht als hun papieren tegenhangers. Er is een evaluatiebepaling van drie jaar opgenomen om te bezien of de wet kan worden uitgebreid naar andere soorten elektronische vervoersdocumenten.

Dit is een welkome ontwikkeling, maar ICC Netherlands en andere stakeholders vinden het wetsvoorstel te beperkt van opzet. In een aankomend whitepaper pleit ICC Netherlands voor volledige overname van MLETR: niet alleen voor eBL’s, maar voor alle vormen van overdraagbare elektronische handelsdocumenten, waaronder opslagbewijzen, orderbriefjes en wissels.

De reden is eenvoudig: een gedeeltelijke hervorming beperkt het effect. In de huidige vorm leidt de smalle focus van het wetsvoorstel tot een versnipperd juridisch kader. Dat kan de efficiëntiewinst die digitalisering belooft ondermijnen. Zonder juridische duidelijkheid voor een bredere reeks handelsdocumenten aarzelen bedrijven en financiële instellingen mogelijk om digitale werkprocessen te omarmen.

Daarnaast dreigt Nederland achterop te raken bij rechtsgebieden die MLETR al volledig hebben ingevoerd, zoals Bahrein, Singapore en de Abu Dhabi Global Market. Ook cruciale handelspartners als Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk hebben elk aanzienlijke wetgevende stappen gezet richting volledige invoering.Deze rechtsgebieden ontwikkelen zich steeds meer tot aantrekkelijke handelsknooppunten voor bedrijven die een juridisch zekere digitale omgeving zoeken.  

Uit een DCSA-onderzoek uit 2023 blijkt dat het gebruik van eBL’s wereldwijd op slechts 5 procent lag – ondanks brede consensus over de voordelen. Juridische onzekerheid blijft een belangrijke drempel, vooral bij banken en verzekeraars die in trade finance werken met verhandelbare waardepapieren.

Het standpunt van ICC Netherlands is duidelijk: wil Nederland echt koploper worden in digitale handel, dan moet het verder gaan dan deze aanpak voor één document. Volledige invoering van MLETR zou:

• Zorgen voor juridische duidelijkheid gedurende de hele levenscyclus van trade finance-instrumenten

• Interoperabiliteit mogelijk maken met internationale platforms en rechtsstelsels

• Efficiëntie en veerkracht in supply chains bevorderen

• Kosten en CO₂-uitstoot verlagen door papieren processen af te schaffen

Wij verwelkomen het initiatief van de regering en zien het als een fundament. Maar een fundament moet ergens toe leiden. Een breder en ambitieuzer wetgevingstraject is niet alleen wenselijk – het is noodzakelijk.

ICC Netherlands blijft pleiten voor volledige invoering van MLETR en nodigt bedrijven, beleidsmakers en handelsprofessionals uit om aan het gesprek deel te nemen. De toekomst van de handel is digitaal – en het juridische kader moet daarin meegaan.