Het groene licht voor eBLs
Elektronische cognossementen krijgen wettelijke status in Nederland

Het groene licht voor eBLs

Elektronische cognossementen krijgen wettelijke status in Nederland

Het waren spannende maanden voor de digitale handel in Nederland. Op 31 maart 2026 stemden zowel de Tweede als de Eerste Kamer in met een wet die elektronische cognossementen (eBLs) dezelfde juridische status geeft als papieren documenten. Op 8 juni volgde een koninklijk besluit dat 1 juli 2026 aanwijst als datum van inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving.

Hiermee heeft Nederland een belangrijke drempel in de digitalisering van de handel overschreden. Het land voegt zich daarmee bij het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland als Europese koplopers.

De eerste Digital Business Lunch van ICC Netherlands – drie dagen vóór de ondertekening van het besluit – liep op dit moment vooruit en schetste wat het Nederlandse bedrijfsleven nu zou moeten doen. Ruim veertig professionals uit handel, bankwezen en logistiek gingen in gesprek met Ron van Staten, Managing Director bij ING Bank, en Michel van den Hoven, Head of Global Trade Compliance bij Philips, over de volgende stappen.

Van oranje naar groen

Van Staten werkte samen met het ministerie van Justitie en met partijen uit de sector aan de nieuwe wetgeving. Tijdens de Digital Business Lunch noemde hij het moment ‘een oranje licht’: aangenomen, maar nog niet van kracht. Nu de juridische drempel is genomen, staat het licht op groen.

De nieuwe wet is beperkter dan velen hadden gehoopt. Ze geldt voor cognossementen, maar nog niet voor promessen, wissels of ceelbriefjes. Toch toonde Van Staten zich optimistisch. Hij greep naar een nuchtere Nederlandse uitdrukking: ‘beter één vogel in de hand dan tien in de lucht’. Hij voegde eraan toe dat alleen al de erkenning van de eBL ‘het grootste juridische obstakel in de maritieme handelsdocumentatie wegneemt – bredere uitbreiding volgt daarna’.

De last van papier

Voor een exporteur zijn de kosten van papieren handel niet abstract. Van den Hoven werkt twintig jaar bij Philips, de laatste vijf jaar als hoofd van het global trade compliance-team. Hij schatte dat Philips ‘ongeveer 8.000 verschillende handelsstromen door meerdere rechtsgebieden voert, elk met een eigen combinatie van cognossementen, handelsfacturen, paklijsten, certificaten van oorsprong, douaneaangiften, exportvergunningen, verzekeringen en Letters of Credit’. In zijn sector liggen de geïntegreerde kosten voor opslag en distributie doorgaans tussen de drie en zes procent van de totale omzet. Dat met één procentpunt verlagen via digitalisering is volgens hem ‘direct geld op tafel’. Het duurzaamheidsvoordeel – minder papier, minder koeriersritten – komt daar nog bovenop.

Met het oog op het praktische werk dat op 1 juli begint, gaf Van den Hoven de deelnemers aan de Digital Business Lunch één centraal advies: denk in data, niet in documenten. ‘Een cognossement is een dataset. Een letter of credit ook, net als een douaneaangifte of een exportvergunning. Zodra een bedrijf zijn supply chain als data gaat modelleren, wordt de rest een kwestie van integratie. Het is een verandering van mentaliteit’, zei hij. ‘Een verandering die net zo goed in de directiekamer moet landen als op de werkvloer van het magazijn.’

Wat het Nederlandse bedrijfsleven nu al kan doen

Voor een middelgrote Nederlandse exporteur die afweegt waar te beginnen, kwamen beide sprekers op hetzelfde advies uit: begin klein en begin bij de partijen met wie u al handelt.

Van Staten schetste de volgende praktische volgorde. ‘Identificeer uw kopers, verkopers, vervoerders en bank, en vraag elk van hen binnen welke digitale kaders zij al werken’, zei hij. ‘Stel vast bij welke platforms zij zijn aangesloten. Breng in kaart waar de punten al met elkaar te verbinden zijn en waar nog niet.’ Testcases kunnen het beste worden uitgeprobeerd op projecten zonder tijdsdruk – dus niet op een zending die morgen weg moet – en daarna verder worden opgeschaald naarmate de ervaring groeit. ‘Het risico dat u wilt vermijden, is dat een vertrouwd proces ontspoort omdat het nieuwe proces nog niet vertrouwd is.’

Van den Hoven onderstreepte dat met drie lessen uit de praktijk van Philips. ‘Ten eerste: denk in data. Ten tweede: investeer op elk niveau in verandermanagement, ook bij de top, want bestuurders moeten het rendement van een digitaal programma zien voordat de werkvloer volgt. En ten derde: werk in partnerschappen. Digitale handel werkt alleen als kopers, verkopers, banken en vervoerders samen bewegen.’ De laatste barrière is vertrouwen, stelde hij, en het antwoord daarop is bewijs: ‘dat digitale documenten transparanter en beter traceerbaar zijn dan papier, en eenvoudiger te controleren. Bedrijven kunnen beter mikken op een adoptiegraad van 50, 60 of 70 procent dan een alles-of-nietsdoel najagen.’

Opvallend is verder dat er voor grensoverschrijdende handel al een directe oplossing bestaat. Wereldwijd valt ongeveer 80 procent van de cognossementen onder Engels recht, dat elektronische overdraagbare documenten erkent sinds de UK Electronic Trade Documents Act in 2023 in werking trad. Nederlandse bedrijven kunnen nu al eBLs uitgeven en ontvangen onder Engels recht, voor zendingen naar een haven waarvan het nationale recht die documenten accepteert. De grensoverschrijdende erkenning moet nog per haven worden gecontroleerd; het land van bestemming moet het elektronische document bij aflevering accepteren. Maar voor veel handelsroutes ligt de weg al open.

De weg vooruit

ICC Netherlands pleit al lang voor Nederlandse invoering van MLETR en verwelkomt de nieuwe wet als een substantiële stap om de Nederlandse handel te laten aansluiten op internationale digitale standaarden. Het werk richt zich nu op verbreding van het toepassingsgebied naar andere verhandelbare handelsdocumenten. Daarnaast ondersteunen wij het gesprek over interoperabiliteit tussen platforms en helpen wij het Nederlandse bedrijfsleven in de eerste maanden na inwerkingtreding. Wij blijven nauw samenwerken met leden, partners en beleidsmakers om dat momentum vast te houden.

De Digital Business Lunch is een maandelijkse onlinereeks over de onderwerpen die de internationale handel in beweging brengen – van sancties en exportcontroles tot douanehervorming, AI in trade compliance en duurzaamheid.

Meer informatie over de komende Digital Business Lunches:Evenementen & trainingen | ICC WBO Netherlandsof onze LinkedIn-pagina.