Geopolitieke inzichten: ‘Dit zijn slechts waarschuwingsschoten voor de tektonische verschuiving die gaande is’

Voor ons vierde gesprek over geopolitiek in 2025 spraken we metMichael Every, Global Strategist bij de Global Economics and Markets Division van Rabobank.

Zoals u zult lezen, draait hij er niet omheen. Hij put uit ruim 25 jaar ervaring met ‘cross-asset, cross-geography, cross-disciplinary’ strategie- en marktanalyse en geeft heldere antwoorden op onze directe vragen.

Welke invloed heeft de huidige mondiale geopolitiek op de internationale handel?

Om het kort te zeggen: het dreigt een even grote systeemschok te worden als het einde van de Koude Oorlog, maar dan in omgekeerde richting.

Hoe kunnen internationaal opererende bedrijven op de huidige situatie reageren?

Er zijn maar een paar keuzes. De eerste is negeren: niet toegeven dat de wereld verandert. Ik kan u verzekeren dat veel CEO’s precies in de categorie vallen van ‘neem geen risico’s, maak geen golven en stoot de aandeelhouders niet voor het hoofd’. Misschien denken ze dat over een halfjaar alles weer koek en ei is. Veel succes daarmee. De tweede, ingrijpender optie is veranderen: proberen te lezen wat er werkelijk gebeurt en daarnaar handelen. De mogelijke acties zijn echter grotendeels een binaire keuze, of het gaat om een zeer beperkt aantal opties die elkaar scherp kunnen tegenspreken. Ronduit gezegd: voor de meeste bedrijven zijn de zaken niet meer zo goed als vroeger.

Het kan toch niet allemaal slecht zijn. Iemand moet toch profiteren van deze toenemende fragmentatie en dit protectionisme?

De duidelijkste winnaar van de afgelopen tweeënhalve maand zijn de Europese defensieaandelen, die door het dak zijn gegaan. Om verschillende redenen weet ik echter niet hoelang dat houdbaar is. In een de-globaliserende of her-globaliserende wereld zijn de meeste winnaars nu verliezers. De wereldeconomie dreigt te veranderen in een tweedelig handelssysteem met protectionistische blokken en versplinterde betaalsystemen: de euro bij de ene groep landen, de dollar bij de andere en Bitcoin weer ergens anders. Dat niemand dit recent heeft meegemaakt, betekent niet dat het niet eerder is gebeurd. De jaren dertig zijn daarvan een voorbeeld. En we hebben er onlangs al flarden van gezien. Hoeveel mensen verloren geld in Rusland na de inval in Oekraïne? Hoeveel mensen schrikken ineens terug voor het bezit van Amerikaanse activa? Dit zijn slechts waarschuwingsschoten voor de tektonische verschuiving die gaande is.

Welke invloed heeft de huidige mondiale geopolitiek op de internationale handel?

Het betekent wel iets: op korte termijn zijn ze uiteraard nog machtig. Maar zodra het weer gaat om de praktische kant van geopolitiek en geo-economie – waar we nu staan – krijgt het bedrijfsleven te horen dat het moet doen wat de nationale veiligheid verlangt. En laat duidelijk zijn: Amerika is hier niet mee begonnen; dit speelde al vóór Trump. Amerika herhaalt eigenlijk wat eerder in andere landen gebeurde. Alleen herkenden wij het niet. Ronduit gezegd: de opkomende denkers die in het Witte Huis en in veel andere economieën de toon zetten, zien het idee van de International Chamber of Commerce als een gruwel. Ik zie geen enkel argument dat de International Chamber of Commerce of welke kamer van koophandel dan ook aan het Witte Huis kan voorleggen om hen van koers te laten veranderen. Zij willen maar één ding horen: hoe kunnen wij u helpen deze transitie sneller te laten verlopen? Wat kunnen wij doen om dit beter te laten werken?

Kan de bankensector bijdragen aan stabiliteit?

Nee. Want wat we in Amerika het duidelijkst zien gebeuren, is een verschuiving van economisch beleid, waarin bedrijven en banken een stem hebben, naar economic statecraft, waarin ze die grotendeels niet hebben. Die statecraft richt zich op de grote strategie van nationale veiligheid, niet op stijgende aandelenkoersen. In die omgeving krijgen banken en bedrijven eerst beleefd en daarna steeds dwingender te horen: ‘zo kunt u helpen. Dit willen we dat u doet’.