De toekomst van wereldwijde belastingheffing vormgeven: ICC-commissie zet koers te midden van toenemende fragmentatie

Handelsturbulentie en strategische belangenbehartiging

Bij de opening van de sessie gingen Andrew Wilson (ICC Vice-Secretary General) en Valerie Picard

(ICC Head of Trade) in op een centrale zorg: de erosie van het multilateralisme door unilaterale

handelsmaatregelen, vooral vanuit de VS. De kern van het handelsstandpunt is niet ingrijpend veranderd,

maar de uitvoering is nu agressiever en intern minder omstreden. Deze ‘luidere, meer

gecoördineerde’ aanpak dreigt mondiale tegenstellingen te verharden en gevestigde multilaterale

instellingen te ondermijnen. ICC intensiveert daarom haar belangenbehartiging en publiceert fundamentele

papers – onder meer over btw – die duidelijkheid bieden en actief worden gebruikt door lidstaten in

hun beleidsdialogen.

VN-belastingverdrag: inclusief, maar complex

Michael Braun (Duitse VN-missie) gaf een update over het VN-proces om een raamverdrag voor

internationale fiscale samenwerking op te stellen. Onder druk van toenemende oproepen uit

ontwikkelingslanden wil het verdrag de macht over regelgeving herverdelen en een inclusiever en

rechtvaardiger belastingkader opbouwen. Het proces gaat nu de redactiefase in, na de vaststelling van

de Terms of Reference in 2024. Daarin staan drie pijlers: een raamverdrag, een protocol over

de belasting van digitale diensten en een protocol over het voorkomen van geschillen.

De structuur kent drie werkstromen, mede geleid door vertegenwoordigers uit het Global South. De

Terms of Reference verankeren stakeholderbetrokkenheid niet formeel, maar ICC dringt aan op

gestructureerde inbreng vanuit het bedrijfsleven. Expertise uit de private sector is essentieel voor

praktische, uitvoerbare regels.

Het OESO-debat: Pillar Two en nalevingslasten

Tegelijkertijd leidde de invoering van Pillar Two door de OESO tot fel debat. Vertegenwoordigers

van het bedrijfsleven wezen op de nalevingskosten, vooral in jurisdicties met een laag risico, en

vroegen zich af wat volledige modelregels daar toevoegen. ICC presenteerde een voorstel voor

permanente safe harbours op basis van landengegevens en vereenvoudigde rapportage, bedoeld om

de nalevingskosten te verlagen met behoud van fiscale integriteit. Het idee kreeg bijval, maar in

sommige jurisdicties blijft de zorg bestaan dat belastinggrondslagen uithollen. ICC riep op tot snelle

betrokkenheid van overheden op hoog niveau, om het momentum vast te houden en een praktisch en stabiel systeem te bevorderen.

Regionale inzichten en uiteenlopende ontwikkelingen

De regionale sessies lieten zowel overeenkomsten als verschillen zien. In Azië-Pacific toonde het

belastingplatform van het Belt and Road Initiative vooruitgang in digitalisering en capaciteitsopbouw.

De EU richt zich intussen op vereenvoudiging en concurrentiekracht: de Europese Commissie bekijkt

welke richtlijnen overbodig zijn nu Pillar Two wereldwijd wordt ingevoerd. Voor Afrika belichtte Thulani

Shongwe (ATAF) de problemen bij de btw-inning en de groeiende druk op regionale samenhang

in de kernstandpunten over belastingbeleid, gesteund door de Afrikaanse Unie.

Het standpunt van de VS blijft onzeker. De regering verzet zich tegen een deel van de OESO-regels en

er leven bredere zorgen over extraterritorialiteit. Deelnemers maakten zich zorgen over de stabiliteit van

de huidige multilaterale belastingorde.

Voorbij de structuur: aandacht voor de inhoud

Nu het proces rond het VN-belastingverdrag vordert, verschuift de aandacht van structuur naar inhoud.

Belangrijke vragen zijn de reikwijdte van artikel 12 over digitale diensten, de mogelijkheid van

vereenvoudigde toewijzingssystemen en de vraag of het geschillenprotocol bindende arbitrage toestaat of beperkt blijft tot

preventiemechanismen. ICC benadrukte dat duidelijkheid nodig is om tegenstrijdige verplichtingen te voorkomen

en een soepele aansluiting op bestaande verdragen te waarborgen.

Lopende projecten en wat er komt

De werkgroepen van de commissie rapporteerden over lopende initiatieven, waaronder:

• Regelgeving voor buitenlandse subsidies

• Btw-behandeling van grensoverschrijdend telewerk

• Aan duurzaamheid gekoppeld belastingbeleid

• De wisselwerking tussen investeringsverdragen en belastingregels

Alle onderstreepten dezelfde thema’s: eenvoud, samenhang en coördinatie. Versnipperde regels dreigen

zowel de zekerheid voor belastingplichtigen als de belastinginning door overheden te ondermijnen.

Vooruitkijkend speelt ICC een sleutelrol in het Financing for Development Forum van de VN

(FfD4) in Sevilla, waar het bedrijfsleven ingaat op de invloed van belastingen op ontwikkeling,

investeringen en duurzaamheid. Er wordt ook gewerkt aan een nieuwe economische impactstudie over de belasting van digitale diensten,

en ICC blijft aandringen op een inclusieve dialoog bij de ontwikkeling van de VN-protocollen.

“Het mondiale belastinglandschap wordt opnieuw vormgegeven,’ merkte een deelnemer op, ‘en ICC moet die toekomst zowel

stabiliseren als mee vormgeven.

Conference Room Papers (CRPs) - 30th Session | Financing for Sustainable Development Office