De toekomst van de mondiale belastingheffing vormgeven:
ICC-commissie zet koers uit
te midden van toenemende fragmentatie

Belastinghervormingen onder leiding van de VN, protocollen voor de digitale economie en vraagstukken bij de OESO bepaalden de agenda van een doorslaggevende commissievergadering. De ICC Taxation Commission kwam in maart 2025 bijeen op een cruciaal moment voor het mondiale belastingbeleid. Tegen de achtergrond van toenemende geopolitieke instabiliteit en fragmentatie in de internationale handel bespraken ICC-leden urgente ontwikkelingen in mondiale belastingkaders, protocollen voor de digitale economie en regionale beleidsverschuivingen.

Handelsturbulentie en strategische belangenbehartiging

Bij de opening van de sessie gingen Andrew Wilson (ICC Vice-Secretary General) en Valerie Picard (ICC Head of Trade) in op een centrale zorg: de erosie van het multilateralisme door unilaterale handelsmaatregelen, vooral vanuit de Verenigde Staten. Het handelsstandpunt zelf is niet ingrijpend veranderd, maar de uitvoering is nu agressiever en intern minder omstreden. Deze ‘luidere, meer gecoördineerde’ aanpak dreigt mondiale tegenstellingen te verscherpen en gevestigde multilaterale instellingen te ondermijnen. ICC voert daarom haar belangenbehartiging op en publiceert fundamentele papers – bijvoorbeeld over btw – die duidelijkheid bieden en die lidstaten actief gebruiken in hun beleidsgesprekken.

VN-belastingverdrag: inclusief, maar complex

Michael Braun (Germany UN Mission) gaf een update over het VN-proces om een raamverdrag voor internationale fiscale samenwerking op te stellen. Onder groeiende druk vanuit ontwikkelingslanden wil het verdrag de macht over regelgeving herverdelen en een inclusiever en rechtvaardiger belastingkader opbouwen. Na de aanname van de Terms of Reference in 2024 gaat het proces nu de redactiefase in. Die Terms of Reference benoemen drie pijlers: een raamverdrag, een protocol over de belasting van digitale diensten en een protocol over het voorkomen van geschillen. De structuur omvat drie werkstromen, mede geleid door vertegenwoordigers uit het mondiale Zuiden. De Terms of Reference verankeren de betrokkenheid van stakeholders niet formeel, maar ICC dringt aan op gestructureerde inbreng vanuit het bedrijfsleven. Expertise uit de private sector is immers onmisbaar voor praktische, uitvoerbare regels.

Het OESO-debat: Pillar Two en compliancelasten

Tegelijk leidde de invoering van Pillar Two van de OESO tot een fel debat. Vertegenwoordigers van het bedrijfsleven wezen op de compliancekosten, vooral voor jurisdicties met een laag risico, en betwijfelden de meerwaarde van volledige modelregels in die gevallen. ICC presenteerde een voorstel voor permanente safe harbours op basis van landengegevens en vereenvoudigde rapportage. Dat moet de compliancekosten verlagen zonder de fiscale integriteit aan te tasten. Het idee kreeg enige steun, maar sommige jurisdicties blijven bezorgd over uitholling van de belastinggrondslag. ICC riep op tot snelle betrokkenheid van overheden op hoog niveau om het momentum vast te houden en een praktisch, stabiel stelsel te bevorderen.

Regionale inzichten en uiteenlopende ontwikkelingen

De regionale sessies lieten zowel overeenkomsten als verschillen zien. In de regio Azië-Pacific toonde het belastingplatform van het Belt and Road Initiative vooruitgang in digitalisering en capaciteitsopbouw. De EU richt zich intussen op vereenvoudiging en concurrentievermogen: de Europese Commissie bekijkt welke richtlijnen overbodig worden nu Pillar Two wereldwijd wordt ingevoerd. Namens Afrika belichtte Thulani Shongwe (ATAF) de problemen rond btw-inning en de groeiende wens tot regionale samenhang in fiscale kernstandpunten, gesteund door de Afrikaanse Unie. Het standpunt van de Verenigde Staten blijft ongewis. De regering verzet zich tegen sommige OESO-regels en er leven bredere zorgen over extraterritorialiteit. Deelnemers uitten daarom hun bezorgdheid over de stabiliteit van de huidige multilaterale belastingorde.

Voorbij de structuur: aandacht voor de inhoud

Nu het proces rond het VN-belastingverdrag vordert, verschuift de aandacht van structuur naar inhoud. Belangrijke vragen zijn de reikwijdte van artikel 12 over digitale diensten, de mogelijkheid van vereenvoudigde toewijzingssystemen en de vraag of het geschillenprotocol bindende arbitrage toestaat of beperkt blijft tot preventie. ICC benadrukte dat duidelijkheid nodig is om tegenstrijdige verplichtingen te voorkomen en een soepele aansluiting op bestaande verdragen te waarborgen.

Lopende projecten en wat er komt

De werkgroepen van de commissie rapporteerden over lopende initiatieven, waaronder:

• Regelgeving voor buitenlandse subsidies

• Btw-behandeling van grensoverschrijdend telewerken

• Fiscaal beleid gekoppeld aan duurzaamheid

• De wisselwerking tussen investeringsverdragen en belastingregels

Alle onderstreepten dezelfde thema’s: eenvoud, samenhang en coördinatie. Versnipperde regels dreigen zowel de zekerheid voor belastingplichtigen als de inning van overheidsinkomsten te ondermijnen.

Vooruitkijkend speelt ICC een sleutelrol in het Financing for Development Forum (FfD4) van de VN in Sevilla. Daar gaat het bedrijfsleven in op de invloed van belastingen op ontwikkeling, investeringen en duurzaamheid. Ook is een nieuw onderzoek naar de economische gevolgen van de belasting op digitale diensten in voorbereiding. ICC blijft aandringen op een inclusieve dialoog bij de ontwikkeling van de VN-protocollen.

‘Het mondiale belastinglandschap wordt opnieuw gedefinieerd,’merkte een deelnemer op,‘en ICC moet die toekomst zowel stabiliseren als vormgeven.’