Geschillen voorkomen voordat ze ontstaan: strategische instrumenten in investerings- en handelsarbitrage

Geschillen voorkomen voordat ze ontstaan: strategische instrumenten in investerings- en handelsarbitrage

Op 23 maart 2026 organiseerde Dr. Yulia Levashova (Nyenrode Business University) tijdens Paris Arbitration Week 2026 een paneldiscussie met de titel ‘Geschillen voorkomen voordat ze ontstaan: strategische instrumenten ininvesterings- en handelsarbitrage’ bij White&Case in Parijs. Het evenement bracht vooraanstaande praktijkjuristen, wetenschappers en institutionele vertegenwoordigers samen om het groeiende belang van geschillenpreventie in zowel handels- als investeringsarbitrage te verkennen.

De sessie begon met een welkomstwoord van Ms. Nataliia Tuzheliak (Associate, White&Case), die de historische wortels van geschillenpreventie binnen de arbitragepraktijk belichtte en benadrukte hoe relevant geschillenpreventie opnieuw is in het huidige klimaat van geopolitieke onzekerheid. Dr. Yulia Levashova (Associate Professor, Nyenrode University) leidde het evenement in en wees op een hardnekkige kloof tussen het groeiende instrumentarium voor geschillenpreventie en het relatief beperkte gebruik ervan in de praktijk – een thema dat beide panels kleurde.

Panel I: innovatieve benaderingen van geschillenpreventie

Het eerste panel, gemodereerd door Dr. Yulia Levashova, onderzocht nieuwe instrumenten en strategieën om geschillen te voorkomen voordat ze escaleren.

Een centraal thema was de veranderende rol van mediation. Ms. Agata Zwolankiewicz (Associate, Addleshaw Goddard / Researcher, KU Leuven) beschreef investeringsmediation als een onderbenut maar steeds breder erkend mechanisme, gesteund door ontwikkelingen zoals het Verdrag van Singapore en nieuwe institutionele kaders. Mediation zal arbitrage waarschijnlijk niet vervangen, maar wint terrein als aanvullend instrument, vooral bij geschillenbeslechting in een vroeg stadium.

Mr. Marc Krestin (Partner, Fieldfisher) bouwde hierop voort en benadrukte het belang van goed geformuleerde getrapte clausules voor geschillenbeslechting. Hij merkte op dat mediationclausules in Europese jurisdicties over het algemeen afdwingbaar zijn wanneer ze helder zijn geformuleerd. Een doeltreffend clausuleontwerp – dat zorgt voor gestructureerd overleg en duidelijkheid – kan ADR-mechanismen omvormen van procedurele hindernissen tot echte instrumenten voor geschillenpreventie.

Vanuit bouwrechtelijk perspectief wees Nataliia Tuzheliak op het succes van dispute adjudication boards (DAB’s). Op basis van empirische gegevens merkte zij op dat een ruime meerderheid van de geschillen in de DAB-fase wordt opgelost en dat slechts een klein deel doorstroomt naar arbitrage. De aanwezigheid van technisch gekwalificeerde, permanente adjudicators werd aangewezen als sleutelfactor voor een vroege oplossing en voor continuïteit van het project.

Prof. Kamalia Mehtiyeva (Professor of Law at the University of Paris-Est Créteil (France), Arbitrator and Counsel) ging in op investeringsarbitrage en verkende de opkomende rol van tegenvorderingen als mogelijk instrument voor geschillenpreventie. Het empirische bewijs is nog beperkt, maar zij betoogde dat de groeiende acceptatie van tegenvorderingen – vooral in arbitrage op basis van verdragen – het gedrag van investeerders kan beïnvloeden en eerdere schikkingen kan bevorderen doordat risico-inschattingen worden bijgesteld.

Dr. Hélène van Lith (Secretary to the ICC Commission on Arbitration & ADR, ICC Dispute Resolution Services and Associate Professor, University Paris Dauphine) gaf het institutionele perspectief en schetste het groeiende aanbod van ADR-diensten van de International Chamber of Commerce. Zij signaleerde een duidelijke trend naar het combineren van mechanismen – zoals mediation, bindend advies van deskundigen en dispute boards – in flexibele, hybride processen die zijn afgestemd op de behoeften van partijen. Meer bekendheid bij gebruikers en de vraag naar instrumenten voor ‘dispute avoidance’ werden aangewezen als de voornaamste drijvende krachten achter deze verschuiving.

Panel II: regionale perspectieven op geschillenpreventie in investerings- en handelsarbitrage

Het tweede panel, gemodereerd door Ms. Anna Guillard Sazhko (Independent Counsel and Arbitrator, Turkic Arbitration Association), onderzocht hoe mechanismen voor geschillenpreventie in verschillende regio’s worden ontwikkeld en toegepast. Daarbij kwamen zowel gemeenschappelijke trends als jurisdictiespecifieke benaderingen aan bod.

Mr. Eric Franco (Partner, Legal Delta) richtte zich op Latijns-Amerika en benadrukte dat de meeste meningsverschillen in de praktijk in der minne worden opgelost. Effectieve geschillenpreventie vraagt erom dat partijen actief betrokken blijven en zelf de regie houden over hun geschillen, in plaats van die volledig over te laten aan externe advocaten. Hij wees er verder op dat geschillen voortkomen uit onzekerheid en vaak te voorkomen zijn door risico’s en knelpunten vroeg te verhelderen – onder meer met instrumenten als risicomanagement, proactieve dispute boards en het opbouwen van vertrouwen en open communicatie tussen partijen.

Mr. Christopher Campbell-Holt (Registrar and Chief Executive of the AIFC Court and IAC, AIFC Court and IAC) gaf een institutioneel perspectief uit Kazachstan en presenteerde het model van het AIFC Court en IAC als voorbeeld van geïntegreerde geschillenpreventie en -beslechting. Hij liet zien hoe toegankelijke procedures, proactief casemanagement en transparantie bijdragen aan het vertrouwen van gebruikers.

Dr. Saltanat Imanova (American University of Central Asia) ging breder in op Centraal-Azië en schetste lopende institutionele vernieuwingen en een geleidelijke verschuiving naar geformaliseerde ADR-kaders die aansluiten bij internationale standaarden. Zij benadrukte het belang van capaciteitsopbouw, juridisch onderwijs en regionale samenwerking om de praktijk van geschillenpreventie te versterken.

Tot slot deelde Ms. Diana Bayzakova (Director, Tashkent International Arbitration Centre) inzichten uit het Tashkent International Arbitration Centre in Oezbekistan. Zij belichtte recente wetshervormingen en institutionele inspanningen om het investeringsklimaat te verbeteren. Effectieve geschillenpreventie hangt volgens haar niet alleen af van moderne wettelijke kaders, maar ook van blijvende steun van de overheid en van institutionele geloofwaardigheid.

Het evenement werd afgesloten met een reflectie van Ms. Laure Jacquier (Director of ICC Netherlands). Zij onderstreepte het belang van blijvende vernieuwing en van samenwerking tussen praktijkjuristen, instellingen en staten, zodat geschillenpreventie een integraal onderdeel van de arbitragepraktijk wordt.