Paperless Trade Pilot Handbook – op weg naar bredere digitale handel

Paperless Trade Pilot Handbook – op weg naar bredere digitale handel

‘Papierloze handel is geen ver toekomstbeeld meer; het is vandaag de meest praktische hefboom om kosten, tijd en risico’s in de grensoverschrijdende handel terug te dringen.’

In oktober 2025 publiceerde hetInternational Chamber of Commerce (ICC) Digital Standards Initiative (DSI)hetPaperless Trade Pilot Handbook, een praktische gids die overheden en bedrijven helpt bij het invoeren van papierloze handelssystemen. Het handboek verschijnt op een cruciaal moment voor de wereldhandel. Die wordt gekenmerkt door geopolitieke onzekerheid, verstoorde supply chains en toenemende druk om de efficiëntie en veerkracht van het grensoverschrijdende handelsverkeer te verbeteren.

Het handboek beschrijftzes essentiële stappenvoor het opzetten en uitvoeren van effectieve pilotprojecten:

1. Bepaal visie en doelstellingen– Formuleer een helder, meetbaar doel dat aansluit bij de prioriteiten van stakeholders.

2. Werf de belangrijkste stakeholders– Stel een evenwichtig team samen van kernexperts en ondersteunende rollen.

3. Breng het huidige handelsproces in kaart– Signaleer knelpunten en beoordeel de digitale gereedheid.

4. Ontwikkel het kader voor de pilot– Bepaal scope, mijlpalen en rollen.

5. Stel succesindicatoren op– Gebruik KPI’s en OKR’s om impact te meten en bijdragen op elkaar af te stemmen.

6. Voer de pilot uit en stuur bij– Start, monitor, verfijn en schaal op aan de hand van feedback.

Het playbook benadrukt het belang vanklein beginnen, met één corridor, proces of document als startpunt en opschaling op basis van de resultaten. Het is bedoeld voor een brede groep voorstanders van digitale handel, waaronder overheidsinstanties, banken, logistiek dienstverleners en technologieplatforms.

Aansluiting op mondiale ontwikkelingen in digitale handel

Het handboek sluit nauw aan bij internationale inspanningen om de handel te moderniseren, met name via deUNCITRAL Model Law on Electronic Transferable Records (MLETR). De MLETR biedt een juridisch kader dat elektronische handelsdocumenten zoals cognossementen en opslagbewijzen dezelfde rechtskracht geeft als papieren documenten. Dat neemt juridische belemmeringen voor papierloze handel weg en maakt snellere, veiligere en efficiëntere transacties mogelijk.

Een andere centrale voorwaarde isinteroperabiliteit, het vermogen van juridische, technische en organisatorische systemen om over grenzen heen samen te werken. Interoperabiliteit zorgt ervoor dat elektronische documenten en gegevens internationaal kunnen worden uitgewisseld en erkend. Ook worden juridische kaders op elkaar afgestemd en kunnen systemen zoals douane- en financieringsplatforms naadloos op elkaar aansluiten. Zonder interoperabiliteit blijft digitale handel versnipperd en inefficiënt.

Samen vormenMLETR en interoperabiliteitde basis voor een wereldwijd geharmoniseerde digitale handelsomgeving. Het ICC DSI heeft als missie deze principes in de praktijk te brengen. Het handboek is daarbij een centraal hulpmiddel.

Waarom dit belangrijk is voor Nederlandse bedrijven en beleidsmakers

Nederland is een groot mondiaal handelsknooppunt en heeft veel te winnen bij papierloze handel. In oktober 2025 was digitale handel echter nogniet volledig opgenomen in het Nederlandse burgerlijk recht (Burgerlijk Wetboek). Er ligt een wetsvoorstel,nr. 36 743, datelektronische cognossementen (eBL’s)erkent en aansluit bij de MLETR. Dat is een goede stap, maar bredere invoering is nodig om ook andere essentiële handelsdocumenten te dekken.

ICC Netherlands heeft samen met een coalitie van banken, bedrijven en brancheorganisaties de Tweede Kamer opgeroepen omde invoering van de MLETR te versnellen. Dewhitepaper van september 2025beschrijft de praktische voordelen en dringt aan op snelle wetgeving. U kunt de whitepaper hier raadplegen:ICC Netherlands | whitepaper september

De belangrijkste voordelen voor Nederland zijn:

• Efficiëntie en snelheid: uit een pilot tussen Rotterdam en Singapore bleek dat eBL’s de verwerkingstijd van documenten kunnen terugbrengen van 6–10 dagen naar minder dan 24 uur.

• Kostenverlaging en handelsgroei: het mkb kan volgens Britse cijfers tot 35% lagere administratieve kosten en 13% meer handel realiseren.

• Concurrentiekracht: landen als het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk voeren de MLETR al in. Nederland loopt het risico achterop te raken als het wacht.

• Snellere handelsfinanciering: digitale documenten versnellen financieringsprocessen en besparen dagen aan transactietijd.

• Duurzaamheid en logistieke optimalisatie: digitalisering vermindert vertragingen, verlaagt de CO₂-uitstoot en verbetert de efficiëntie van de supply chain.

• Rechtszekerheid: erkenning van elektronische documenten geeft bedrijven duidelijkheid en flexibiliteit. Zij kunnen zelf kiezen tussen papier en digitaal.

Oproep aan Nederlandse beleidsmakers

Om de voordelen van papierloze handel volledig te benutten, moeten Nederlandse beleidsmakers doortastend optreden. De indiening van wetsvoorstel 36 743 is een veelbelovend begin, maar bredere wetgeving is dringend nodig om het Burgerlijk Wetboek in lijn te brengen met internationale standaarden zoals de MLETR. De Tweede Kamer zou voorrang moeten geven aan de erkenning van alle essentiële elektronische handelsdocumenten. Ook zou zij juridische interoperabiliteit met partners wereldwijd moeten waarborgen.

Door wetgeving voor digitale handel te versnellen, kan Nederland:

·       zijn positie als koploper in de wereldhandel verstevigen.

·       het mkb sterker maken met snellere, goedkopere en veiligere handelsprocessen.

·       de duurzaamheid en de veerkracht van supply chains vergroten.

·       ervoor zorgen dat Nederlandse bedrijven concurrerend blijven in een snel digitaliserende wereld.

Nu is het moment om van pilot naar beleid te gaan.