Private financiering voor adaptatie opschalen en nieuwe zakelijke kansen benutten

Adaptatie kan niet wachten:

waarom de private sector ertoe doet

Klimaatverandering veroorzaakt wereldwijd nu al ernstige economische schade. Uit een Oxera-onderzoek uit 2024 voor de International Chamber of Commerce (ICC), de wereldwijde ondernemersorganisatie, bleek datextreme weersomstandigheden tussen 2014 en 2023 hebben geleid tot 2 biljoen dollar aan economische schade, met rechtstreekse gevolgen voor1,6 miljard mensen. De jaarlijkse schade loopt snel op: alleen al in 2022–2023 bedroeg die 451 miljard dollar.  

Adaptatie moet net zo urgent worden behandeld als mitigatie. Nu investeren is cruciaal om toekomstige verliezen te beperken. Terwijl de mondiale financiering voor mitigatie uitkwam op1,3 biljoen dollar in 2022, bedroeg de financiering voor adaptatie slechts76 miljard dollar– waarvan slechts 8% uit de private sector kwam, tegenover 54% bij mitigatie.

Geen enkel land blijft gespaard van klimaatrampen, maar ontwikkelingslanden worden het hardst getroffen – en zijn het slechtst toegerust om te reageren. In 2022 gaven kleine eilandstaten en minst ontwikkelde landenmeer dan twee keer zoveel uit aan schuldaflossing (59 miljard dollar)als zij ontvingen aan klimaatfinanciering (28 miljard dollar).

Publieke financiering blijft ver achter bij wat nodig is. Het Glasgow Climate Pact riep ontwikkelde landen op om de adaptatiefinanciering aan ontwikkelingslanden vóór 2025 te verdubbelen ten opzichte van het niveau van 2019. Zelfs als dat doel wordt gehaald, dekt het maar een klein deel van degeschatte 203–388 miljard dollardie deze landen jaarlijks nodig hebben.  

Publieke middelen alleen zijn niet opgewassen tegen de omvang van de opgave. Dat biedt de private sector de kans om op te staan en samen met overhedente zorgen voor de innovatie en investeringen die nodig zijn om snel en op schaal weerbaarheid op te bouwen. Deprivate sector heeft zowel de vastberadenheid als de capaciteitom schaalbare, lokaal verankerde adaptatie te realiseren – vooral waar hij kwetsbare bezittingen en infrastructuur bezit of daarvan afhankelijk is.

Belangrijkste barrières voor investeringen door de private sector

Informatiebarrières: 

• Onzekerheid over waar, wanneer en hoe klimaatrisico’s zich zullen voordoen bemoeilijkt de investeringsplanning en de prijsstelling van risico’s.

• Beperkte openbaarmaking van de blootstelling aan klimaatrisico’s – wereldwijd heeft slechts 35% van de bedrijven een adaptatieplan gepubliceerd – beperkt de uitwisseling van informatie tussen markten.

• Door het ontbreken van gedeelde meetmethoden en taxonomieën voor adaptatie is het lastig om kosten en baten te vergelijken, rendementen te beoordelen of financiële instrumenten te standaardiseren.

Institutionele en regelgevende barrières: 

• Onduidelijke beleidssignalen – waaronder National Adaptation Plans (NAP’s) die vaak onduidelijk zijn over de rol van en de prikkels voor de private sector – ontmoedigen investeringen op lange termijn.

• Beperkte publiek-private samenwerking en starre regelgeving vertragen het ontwerp, de goedkeuring en de uitvoering van projecten.

• Beperkte toegang tot kapitaal en een gebrek aan technische capaciteit blokkeren investeringen, vooral in ontwikkelingslanden.

Financiële barrières: 

• Lage of indirecte rendementen en onvoorspelbare kasstromen beperken de investeringsbereidheid.

• Hoge politieke en regelgevende risico’s, lange looptijden en weinig exitmogelijkheden ontmoedigen financiering – zeker onder de huidige prudentiële kaders, die de voordelen van klimaatweerbaarheid onvoldoende weerspiegelen.

• Versnipperde en sterk lokale projecten beperken de schaalbaarheid en bemoeilijken de samenwerking tussen partijen.

Wat werkt: van kans naar schaalbare oplossingen 

• Innovaties in verzekeringen:concessionele verzekeringspremies en publiek-private samenwerking – zoals het initiatief Climate Insurance Linked Resilient Infrastructure Financing (CILRIF) of Flood Re in het Verenigd Koninkrijk – geven prikkels voor weerbare investeringen en bundelen risico’s om privaat kapitaal aan te trekken. Parametrische verzekeringen keren snel uit en bieden na een ramp cruciale liquiditeit. Dat verlaagt de financieringskosten en maakt investeringen mogelijk.

  
  

• Blended finance:structuren die concessionele financiering, risicodeling en technische bijstand combineren, kunnen private investeringen losmaken. Een voorbeeld is het Africa Rural Climate Adaptation Finance Mechanism (ARCAFIM) – een door het Green Climate Fund (GCF) gesteund mechanisme in Oost-Afrika dat publiek en privaat kapitaal bundelt om adaptatiefinanciering voor kleine boeren op te schalen.

  
  

• Adaptatie- en weerbaarheidsobligaties:gebundelde obligatiestructuren – zoals de Resilience Bonds van de European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) – brengen meerdere adaptatieprojecten samen in één beleggingsvehikel om institutionele beleggers aan te trekken. Door de schaal te vergroten en het risico-rendementsprofiel te verbeteren helpen ze veelvoorkomende financieringsbarrières voor kleinere, lokale adaptatie-initiatieven te overwinnen.

  
  

• Digitale platforms en open data: tools zoals Oasis Hub en geospatiale risicomodellen verminderen de onzekerheid en sturen investeringen.

Naast het ondersteunen van deze inspanningen verzamelt en deelt ICC succesverhalen en ervaringen van bedrijven met het opschalen van adaptatie en het mobiliseren van financiering daarvoor, via deGlobal Climate Opportunity Campaign, waardoor wat werkt meer aandacht krijgt en anderen worden geïnspireerd dit na te volgen.

Beleidsaanbevelingen voor overheden en toezichthouders 

Op COP30 in Belém roept ICC overheden op om een stevige en gecoördineerde beleidsagenda op te stellen die alle relevante stakeholders samenbrengt – waaronder multilaterale ontwikkelingsbanken, financiële toezichthouders, het bedrijfsleven en partijen uit de financiële en verzekeringssector. Doel is private financiering voor adaptatie op te schalen en de uitvoering van het Global Goal on Adaptation te ondersteunen. Deze agenda zou prioriteit moeten geven aan de volgende drie centrale actiegebieden:  

1. Klimaatrisico-informatie en transparantie versterken 

   1. Zorg voor toegang tot hoogwaardige, open data over klimaatrisico’s.

   2. Verplicht bedrijven om hun blootstelling aan fysieke klimaatrisico’s openbaar te maken, in verhouding tot hun omvang en risico, zowel in de eigen activiteiten als in de supply chain. Sectorspecifieke sjablonen die de rapportage sturen zijn daarbij essentieel.  

   3. Ondersteun de convergentie en standaardisatie van meetmethoden en taxonomieën voor adaptatie, voortbouwend op het werk van het UNFCCC en van normalisatie-instellingen.

2. Zorg voor faciliterende instituties en regelgevende prikkels 

   1. Betrek bedrijven expliciet bij het ontwerp en de uitvoering van National Adaptation Plans (NAP’s) – onder meer via aanbestedingskaders, publiek-private samenwerking en regulatory sandboxes.

   2. Verduidelijk de mededingingsrechtelijke uitzonderingen, zodat precompetitieve samenwerking aan adaptatieoplossingen mogelijk wordt.

   3. Pas kapitaalvereisten en kredietbeoordelingen aan om klimaatbestendige investeringen te belonen en de vermindering van fysieke risico’s te weerspiegelen.

3. Schaal adaptatiefinanciering op met innovatieve instrumenten 

   1. Steun multilaterale ontwikkelingsbanken en ontwikkelingsfinancieringsinstellingen die samen met financiële en verzekeringspartijen blended finance, weerbaarheidsobligaties en verzekeringsgekoppelde instrumenten breder inzetten om private investeringen in adaptatie minder risicovol te maken.

   2. Bevorder het ontwerp en de inzet van gestructureerde financiële vehikels, zoals adaptatieobligaties, onderbouwd met robuuste meetmethoden en aflossingsmodellen die gekoppeld zijn aan vermeden schade of geleverde prestaties.

   3. Erken de cruciale rol van verzekeraars en financiële partijen bij klimaatadaptatie door hun unieke data, expertise en risicomodellen te benutten. Ook formele kaders voor publiek-private samenwerking met verzekeraars zijn belangrijk: die voorkomen dat de dekking in risicovolle gebieden wegvalt en houden de financiële bescherming van kwetsbare gemeenschappen in stand.

Dit rapport en deze samenvatting maken deel uit van ICC’sOpportunity of a Lifetime climate-campagne, in de aanloop naar COP30 in Belém, Brazilië. Lees meer over onze oproep totbeleidsveranderingen over hoe u kunt meedoen.