De wereldorde verschuift van een ‘rules-based’ naar een meer ‘power-based’ opzet

In de vorige twee nummers van onze nieuwsbrief keken we nader naar de huidige geopolitieke situatie: de uitdagingen en de oplossingen daarvoor. Het onderwerp kwam aan bod vanuit het perspectief van de trans-Atlantische denktank German Marshall Fund (dr. Alexandra de Hoop Scheffer) en ICC Global (Deputy Secretary General for Policy Andrew Wilson). Nu is het woord aan een van de grootste ondernemersorganisaties van Nederland: evofenedex. Deze organisatie vertegenwoordigt ruim 10.000 leden die actief zijn in supply chain-logistiek en/of internationale handel. Managing Director Bart Jan Koopman van evofenedex beantwoordt enkele van onze meest urgente vragen over risico’s, kansen en het opbouwen van weerbaarheid.

Hoe kijkt u aan tegen de toenemende internationale handelsspanningen die de afgelopen maanden zo veel aandacht kregen in de media?

Internationale handel wordt al lange tijd gestuurd en gereguleerd door internationale instellingen die uiteenlopende regels en akkoorden uitvoeren. Maar veel landen en groepen landen stappen uit deze manier van werken. In plaats van meer globalisering zien we juist steeds meer fragmentatie. Dat speelt overigens al langer dan de recente ontwikkelingen in de media doen vermoeden; het gebeurt al een aantal jaren. Wat de timing van de berichtgeving betreft: dit is geen verhaal dat door Trump wordt gedreven. De WTO werd bijvoorbeeld al in de Obama-jaren een lame duck. Wel is de situatie onder Trump verergerd. Om de onderliggende mechanismen te begrijpen, moeten we kijken naar het feit dat de wereldorde verschuift van een ‘rules-based’ naar een meer ‘power-based’ opzet.

En welke gevolgen heeft dit voor internationaal opererende bedrijven?

Dit heeft aanzienlijke gevolgen voor het bedrijfsleven, met stevige economische en handelsgevolgen. Het is voor bedrijven erg lastig om beslissingen te nemen in deze gefragmenteerde wereld met uiteenlopende regels en standaarden. De ervaring leert dat protectionisme meer wet- en regelgeving met zich meebrengt en het moeilijker maakt om compliant te zijn. Tegelijk geldt er nog een andere werkelijkheid. Was het al complex mét regelgeving, zonder die regelgeving is het nog complexer. Daar komt bij dat bedrijven nu ook al die geopolitieke ontwikkelingen moeten meewegen.

Laten we het hebben over risico’s en kansen. Hoe zouden bedrijven moeten omgaan met de schijnbaar onophoudelijke stroom van risico’s?

Wie onderneemt, heeft altijd met risico’s te maken gehad en zal daar altijd mee te maken blijven hebben: de blokkade van het Suezkanaal, de situatie in het Midden-Oosten en de coronapandemie zijn treffende voorbeelden. Bij de vraag hoe met zulke onzekerheid – die onvoorspelbaarheid – om te gaan, geldt: wie alleen door een risicobril kijkt, ziet de kansen vaak niet. Bedrijven moeten daarom niet alleen naar risico’s kijken en erop reageren, maar strategischer handelen. Dat is de uitdaging: van een risicogestuurde naar een meer weerbare manier van werken.

Hoe kunnen bedrijven weerbaarheid opbouwen?

Het opnieuw inrichten van supply chains is een goed voorbeeld. Een groot bedrijf in de halfgeleidersector weet bijvoorbeeld dat de VS grote problemen zal hebben met bedrijven die bepaalde chips aan China leveren. Maar ook chips die in China worden gemaakt en naar de VS gaan, leveren problemen op. Dan kan het een oplossing zijn om de supply chain zo aan te passen dat dit deel van de productie buiten China komt te liggen, in Maleisië of Vietnam. Een andere optie is het heroverwegen van de ‘just in time’-methode. Bedrijven kunnen weerbaarheid opbouwen door het aantal leveranciers te vergroten: drie of vier in plaats van één of twee. Dan lopen er verschillende supply chains parallel, mogelijk met verschillende productielocaties. Dat is uiteraard duurder, maar wel weerbaarder. Andere voorbeelden zijn productie opzetten in de VS of meer inzetten op de interne Europese markt. Het opnieuw inrichten van supply chains biedt nieuwe mogelijkheden voor elk bedrijf in elke sector. Tot slot draagt samenwerking in de waardeketen en de supply chain ook bij aan weerbaarheid.

Welke rol spelen organisaties als ICC en evofenedex?

Bedrijven moeten zich richten op hun onderneming en niet eindeloos trends zitten analyseren. Tegelijk moeten ze op de hoogte blijven van trends op korte én lange termijn, zodat ze geen besluiten nemen waar ze later spijt van krijgen. Daar kunnen organisaties als ICC en evofenedex bedrijven helpen hun weg te vinden in de complexiteit. Bij evofenedex bieden we onze leden drie dingen: ‘duiden, leren en beïnvloeden’. Dat is niet alleen nuttig voor het mkb, maar ook voor grote bedrijven. Kijk naar de complexiteit waarin iedereen opereert: de regelgeving neemt alleen maar toe, terwijl we tegelijk in een wereld leven waarin regels steeds minder gewicht krijgen. Dat is een uitdaging, maar ook een kans.

En hoe vertaalt zich dat naar praktische hulp aan de leden?

Extern werken we met organisaties als ICC aan de ‘grote lijnen’. We stimuleren bijvoorbeeld de digitalisering van handelsprocedures en we werken samen tijdens de Week of Integrity. Intern kijken we naar langetermijntrends en thema’s die onze leden raken. Daarover geven we advies en vergroten we de kennis van onze leden. Prominente trends van dit moment zijn compliance, omgaan met handelsbeperkingen en duurzaamheid. In plaats van één-op-ééncontacten brengen we onze leden samen in wat wij communities noemen, om ervaringen en kennis te delen. Vergeet bij dit alles niet dat internationaal zakendoen nog volop leeft en hard nodig is. Ik ben ervan overtuigd dat we ook in deze turbulente tijden samen zaken kunnen blijven doen.