Slim opstellen, slimmer oplossen: mediationclausules effectief gebruiken

In een tijd van groeiende geopolitieke en economische onzekerheid staan internationaal opererende bedrijven onder toenemende druk om geschillen snel en strategisch aan te pakken. Een van de meest kansrijke instrumenten?

Mediation.

Mediation is vaak opgenomen in getrapte geschillenclausules en wordt geprezen om de vertrouwelijkheid, de flexibiliteit en de lage kosten. Maar hoe afdwingbaar is die mediationclausule in uw laatste internationale contract?

Een Nederlands kantelpunt

In juli 2024 oordeelde de Hoge Raad over een geschil tussen twee professionele partijen over de vraag of hun contractuele mediationclausule afdwingbaar was (ECLI:NL:HR:2024:1078). De Hoge Raad bevestigde dat zulke clausules in B2B-verhoudingen bindend kunnen zijn. Cruciaal is echter dat de handhaving afhangt van de precieze formulering en van de beoordelingsvrijheid van het scheidsgerecht of de rechter.

Zoals een recent artikel van Houthoff samenvat, blijft er ruimte voor onzekerheid:

‘De uitspraak van de Hoge Raad bevestigt dat mediationclausules bindend kunnen zijn voor professionele partijen, maar laat de handhaving ervan grotendeels over aan het oordeel van scheidsgerechten. Dat kan de effectiviteit van die clausules ondermijnen.’

Kortom: uw mediationclausule is niet sterker dan de gekozen woorden – en dan degene die ze uitlegt.

Niet alleen in Nederland

De recente uitspraak van de Hoge Raad past in een groeiende internationale rechtspraak die bevestigt dat goed opgestelde mediationclausules bindend en afdwingbaar kunnen zijn. In sommige rechtsstelsels gebeurt dat al lang, in andere pas sinds kort. Samen laten deze ontwikkelingen zien dat een mediationclausule alleen effect heeft als die duidelijk, werkbaar en bewust is opgesteld.

Enkele sprekende uitspraken uit verschillende rechtsstelsels:

Enkele sprekende uitspraken:

Deze zaken passen in een bredere trend: goed opgestelde mediationclausules worden serieus genomen, ook door de hoogste rechters en scheidsgerechten. Wie ze negeert, loopt een risico.

Wat moeten bedrijven doen?

Zoals de recente richtlijnen van ICC duidelijk maken, zijn geschillenclausules geen standaardbepalingen meer. Ze zijn strategisch. Zo maakt u ze effectief:

Waarom dit van belang is voor gebruikers van ICC Arbitration

ICC Arbitration staat voor efficiëntie en procedurele zorgvuldigheid, maar echte efficiëntie begint bij het contract. Een goede mediationclausule kan een conflict de-escaleren voordat het uitmondt in een juridische strijd. Wordt de clausule genegeerd of is die slecht opgesteld, dan wordt zij juist een extra bron van wrijving.

En zoals de Nederlandse zaak laat zien, kan zelfs bij een geldige mediationclausule de handhaving afhangen van de uitleg. Precisie en consistentie worden daarmee nog belangrijker.