Circulaire kunststoffen en Nederlands leiderschap: een interview met Willemijn Peeters, oprichter en directeur van Searious Business

Het was natuurlijk een grote teleurstelling dat we zonder akkoord vertrokken. De concepttekst probeerde iedereen tevreden te stellen en stelde daardoor niemand tevreden. In zekere zin is het geruststellend dat we geen genoegen hebben genomen met een zwakke en ineffectieve tekst. Nu alle rode lijnen zichtbaar zijn, kunnen de onderhandelingen vanuit een duidelijker positie worden hervat. Er is echte politieke moed nodig om de normen niet af te zwakken en om sterke uitvoeringsmechanismen vast te leggen. Bedrijven zijn geholpen met geharmoniseerde regels, bindende doelen en transparante rapportage. Landen en bedrijven die de overgang maken, moeten voldoende steun krijgen. Een stevig financieel pakket kan de spil zijn die meer landen over de streep trekt. We moeten ook onder ogen zien dat volledige mondiale consensus misschien onhaalbaar is. Ruim 120 landen zijn klaar om te handelen en een handvol landen wil niet bewegen. De wereld mag niet gegijzeld worden door stilstand. Daarom moet de ambitieuze meerderheid moedig leiderschap tonen. Mogelijk is een stemming nodig om de impasse te doorbreken en een verdrag te maken dat landen ook echt kunnen uitvoeren.

Op EU-niveau ligt er al een stevige basis. Beleid zoals het actieplan voor de circulaire economie en de richtlijn over kunststofproducten voor eenmalig gebruik duwt de markt de goede kant op. Toch is er ruimte voor verbetering, vooral bij het harmoniseren van regels tussen lidstaten en bij het versnellen van de handhaving. Nu de Verenigde Staten zich terugtrekken uit een deel van hun klimaatafspraken en milieubeleid, kan de EU de circulaire economie inzetten als strategisch voordeel: meer weerbaarheid, minder afhankelijkheid van grondstoffen en meer waar voor het geld. ‘Made in the EU’ moet niet alleen hoge kwaliteit gaan betekenen, maar ook hoge duurzaamheid. Een sterke, circulaire Europese markt beschermt ons ook tegen de groeiende verstoringen in mondiale supply chains door geopolitieke spanningen.

Een misverstand dat ik vaak hoor, is dat circulaire kunststoffen simpelweg ‘meer recyclen’ betekenen. Dat is niet zo. Recycling is maar één stukje van de puzzel – en niet het meest efficiënte. Echte circulariteit betekent producten en systemen vanaf de basis opnieuw ontwerpen. Het begint bij het ontwerp: producten maken die herbruikbaar en recyclebaar zijn en die gerecycled materiaal bevatten, innamesystemen opzetten, materiaalkringlopen sluiten en nieuwe businessmodellen ontwikkelen die draaien om hergebruik, reparatie en gedeeld eigendom. Het gaat niet om meer van hetzelfde. Het gaat om dingen anders doen. Daarom is samenwerking tussen sectoren zo essentieel.

Voor mij is de opkomst van herbruikbare verpakkingssystemen nu een van de interessantste ontwikkelingen. Er ontstaan innovatieve pilots – van digitale productpaspoorten die materialen volgen tot innameregelingen en gesloten logistieke kringlopen. Samenwerking tussen universiteiten, start-ups en gevestigde bedrijven schept een vruchtbare bodem voor doorbraken. Nederland heeft alle ingrediënten in huis: een geavanceerde infrastructuur, bewuste consumenten en een innovatiecultuur gericht op samenwerking. En toch is er een paradox. Nederland geldt vaak als wereldleider in circulaire oplossingen en recyclinginnovatie, maar bij de daadwerkelijke invoering en opschaling van herbruikbare verpakkingen lopen we achter op Frankrijk en Duitsland. Als één land geschikt is om herbruikbare systemen op te schalen – dichtbevolkt, welvarend, met korte transportafstanden – dan is het Nederland. Hier moeten we dringend een inhaalslag maken en hetzelfde leiderschap laten zien waar we op andere terreinen om bekendstaan.

Mijn advies: denk op de lange termijn en werk samen. Begin met het betrekken van partners in uw hele waardeketen – geen enkel bedrijf kan dit alleen. Investeer in vaardigheden, R&D en digitale systemen waarmee u materialen kunt volgen, hergebruiken en terugwinnen. En bovenal: breng uw milieuambities in balans met de commerciële realiteit door een sterke business case op te bouwen. Goed ontworpen circulaire oplossingen kunnen kosten verlagen, nieuwe inkomstenbronnen creëren en nieuwe markten openen. De Nederlandse context biedt grote voordelen: technische kennis, een cultuur van samenwerking en een groeiende vraag van consumenten naar duurzame producten. Dit gaat niet alleen over risicobeheersing – het is een kans om voorop te lopen.

Nederlandse bedrijven lopen al voorop op terreinen als recyclingtechnologie, ontwerp voor circulariteit en digitale innovatie om materialen te traceren en terug te winnen. We hebben een sterke reputatie op het gebied van dialoog, draagvlak zoeken en open kennisdeling. Die samenwerkingsgeest is een van onze grootste krachten. Maar we moeten ook eerlijk zijn: dialoog alleen is geen leiderschap. Echt leiderschap is woorden omzetten in daden. We moeten sneller van pilot naar praktijk. Vooral bij herbruikbare verpakkingen moeten we onze buurlanden inhalen.

Als Nederlandse bedrijven zich scharen achter een gedeelde visie, ondersteund door duidelijke beleidsprikkels, kunnen we Nederland neerzetten als mondiaal knooppunt van kennis over circulaire kunststoffen. Dat trekt investeringen, talent en internationale samenwerking aan. We hebben de kennis, de infrastructuur en de innovatieve cultuur. Nu is de moed nodig om te handelen.

Nederland staat op een tweesprong. De uitdagingen zijn reëel, maar de kansen ook. Als we circulariteit op grote schaal omarmen, kunnen we onze economie toekomstbestendig maken, onze weerbaarheid vergroten en laten zien dat duurzaamheid en concurrentiekracht samengaan. Dat is de toekomst waarin ik geloof – en de toekomst waar wij bij Searious Business elke dag aan werken. Wilt u de kansen voor uw bedrijf bespreken? Stuur mij een bericht viaconnect@seariousbusiness.com